Trafik kazaları yalnızca araçlarda maddi hasara neden olmaz. Yaralanmalı trafik kazalarında mağdurlar çoğu zaman haftalar hatta aylar boyunca çalışamaz hale gelebilmektedir. Bu süreçte ortaya çıkan gelir kaybı ise birçok kişi açısından ciddi ekonomik sorunlara yol açmaktadır.
Oysa trafik kazası nedeniyle çalışılamayan süre boyunca oluşan kazanç kaybının belirli şartlar altında sigorta şirketlerinden ve sorumlulardan talep edilmesi mümkündür. Uygulamada bu zarar kalemi “geçici iş göremezlik tazminatı” olarak adlandırılmaktadır.
Bu yazımızda trafik kazası sonrası geçici iş göremezlik tazminatının ne olduğunu, kimlerin bu haktan yararlanabileceğini, tazminatın nasıl hesaplandığını ve başvuru sürecinde dikkat edilmesi gereken hususları ele alacağız.
Geçici İş Göremezlik Tazminatı Nedir?
Geçici iş göremezlik tazminatı, trafik kazası nedeniyle yaralanan kişinin tedavi süreci boyunca çalışamaması sonucu uğradığı gelir kaybının karşılanmasını amaçlayan bir tazminat türüdür.
Başka bir ifadeyle, kişi kaza geçirmemiş olsaydı çalışmaya devam ederek gelir elde edecek iken, yaralanma nedeniyle çalışamadığı süre boyunca ekonomik kayba uğramaktadır. İşte bu zarar geçici iş göremezlik tazminatının konusunu oluşturmaktadır.
Bu zarar;
- Hastanede yatış süresi,
- Evde istirahat dönemi,
- Fizik tedavi süreci,
- İşe dönüşe kadar geçen iyileşme dönemi
dikkate alınarak belirlenmektedir.
Geçici İş Göremezlik ile Sürekli İş Göremezlik Arasındaki Fark Nedir?
Bu iki kavram çoğu zaman karıştırılmaktadır.
Geçici İş Göremezlik
Tedavi sürecinin devam ettiği ve kişinin geçici olarak çalışma gücünü kaybettiği dönemi ifade eder.
Örneğin bacak kırığı nedeniyle altı ay çalışamayan bir kişinin zararı geçici iş göremezlik kapsamında değerlendirilir.
Sürekli İş Göremezlik
Tedavi tamamlandıktan sonra kişide kalıcı sakatlık veya çalışma gücü kaybı kalması durumudur.
Örneğin kol hareketlerinde kalıcı kısıtlılık oluşması veya uzuv kaybı meydana gelmesi halinde sürekli iş göremezlik zararı ortaya çıkabilir.
Bir trafik kazasında hem geçici iş göremezlik hem de sürekli iş göremezlik tazminatı talep edilmesi mümkündür.
Kimler Geçici İş Göremezlik Tazminatı Talep Edebilir?
Yaralanmalı trafik kazasına maruz kalan kişiler gerekli şartların oluşması halinde bu tazminatı talep edebilir.
Özellikle;
- İşçiler,
- Memurlar,
- Esnaflar,
- Çiftçiler,
- Şirket ortakları,
- Serbest meslek sahipleri
bu haktan yararlanabilmektedir.
Kişinin gelir elde ediyor olması, hesaplamanın daha sağlıklı yapılabilmesi açısından önem taşımaktadır.
Ev Hanımları ve Öğrenciler Geçici İş Göremezlik Tazminatı Alabilir Mi?
Bu konu somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmektedir.
Özellikle ev hanımlarının ev içi emeğinin ekonomik değer taşıdığı Yargıtay uygulamasında kabul edilmektedir. Bu nedenle birçok dosyada ev hanımları lehine de geçici iş göremezlik zararının hesaplandığı görülmektedir.
Öğrenciler ve çalışmayan kişiler bakımından ise olayın özellikleri, eğitim durumu ve gelecekteki çalışma potansiyeli dikkate alınarak değerlendirme yapılmaktadır.
Geçici İş Göremezlik Süresi Nasıl Belirlenir?
Tazminat hesabında en önemli unsurlardan biri çalışılamayan sürenin doğru şekilde tespit edilmesidir.
Bu süre belirlenirken genellikle;
- Hastane kayıtları,
- İstirahat raporları,
- Epikriz belgeleri,
- Fizik tedavi kayıtları,
- Üniversite hastanesi raporları,
- Adli Tıp Kurumu raporları
incelenmektedir.
Özellikle bedensel zarar dosyalarında alınan sağlık kurulu raporları tazminat hesabının temelini oluşturmaktadır.
Geçici İş Göremezlik Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Her dosya kendi özel koşulları içerisinde değerlendirilmekle birlikte hesaplama yapılırken genel olarak şu kriterler dikkate alınmaktadır:
1. Gelir Durumu
Kişinin kazadan önceki gelir düzeyi belirlenir.
Bordrolu çalışanlarda ücret kayıtları esas alınırken, gelirin tam olarak tespit edilemediği durumlarda asgari ücret üzerinden değerlendirme yapılabilmektedir.
2. Çalışılamayan Süre
Kişinin kaç ay veya kaç gün çalışamadığı belirlenir.
3. Kusur Oranı
Kusur oranı tazminat miktarını doğrudan etkilemektedir.
Örneğin %20 kusurlu olan bir kişi zararının %80’ini talep edebilir.
Tam kusurlu sürücünün ise kendi bedensel zararları bakımından kural olarak tazminat hakkı bulunmamaktadır.
4. SGK Tarafından Yapılan Ödemeler
Bazı durumlarda SGK tarafından yapılan ödemeler hesaplamada mahsup konusu olabilmektedir.
Bu nedenle SGK kayıtlarının ayrıca incelenmesi gerekmektedir.
Geçici İş Göremezlik Tazminatını Kim Öder?
Yaralanmalı trafik kazalarında geçici iş göremezlik zararından öncelikle kusurlu aracın zorunlu trafik sigortacısı sorumludur.
Şartların oluşmasına göre;
- Trafik sigortası,
- Güvence Hesabı,
- Kusurlu sürücü,
- Araç işleteni
de sorumluluk altında bulunabilir.
Bu nedenle her dosyada sorumluların ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.
Sigorta Şirketine Başvuru Nasıl Yapılır?
Dava veya tahkim başvurusu öncesinde öncelikle ilgili sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması gerekmektedir.
Başvuruya genellikle;
- Kaza tespit tutanağı,
- Sağlık evrakları,
- Gelir belgeleri,
- Kimlik bilgileri,
- Banka hesap bilgileri
eklenmektedir.
Sigorta şirketinin yasal süre içerisinde ödeme yapmaması veya eksik ödeme yapması halinde diğer hukuki yollar gündeme gelir.
Sigorta Şirketi Eksik Ödeme Yaparsa Ne Yapılabilir?
Uygulamada sigorta şirketlerinin sunduğu ilk teklifler her zaman gerçek zararı karşılamayabilmektedir.
Bu durumda hak sahipleri;
Sigorta Tahkim Komisyonu’na Başvurabilir
Sigorta uyuşmazlıklarında en sık tercih edilen yollardan biridir.
Mahkemede Dava Açabilir
Özellikle yüksek meblağlı bedensel zarar dosyalarında dava yoluna başvurulabilmektedir.
Her iki yolun da avantaj ve dezavantajları bulunduğundan somut olaya göre değerlendirme yapılmalıdır.
Geçici İş Göremezlik Tazminatında En Sık Yapılan Hatalar
Hak kaybı yaşanmaması için aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir:
- Sağlık evraklarının saklanmaması,
- İstirahat raporlarının dosyaya sunulmaması,
- Sigorta şirketinin ilk teklifinin hemen kabul edilmesi,
- Kusur raporuna süresinde itiraz edilmemesi,
- Zamanaşımı sürelerinin kaçırılması,
- Gelir durumunun yeterince ispatlanamaması.
Bu hatalar alınabilecek tazminat miktarını önemli ölçüde azaltabilmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Trafik kazasında raporlu olunan süre için tazminat alınabilir mi?
Evet. Yaralanma nedeniyle çalışılamayan döneme ilişkin gelir kaybı belirli şartlar altında geçici iş göremezlik tazminatı kapsamında talep edilebilir.
SGK’dan rapor parası almak tazminat hakkını ortadan kaldırır mı?
Hayır. Ancak yapılan SGK ödemeleri bazı durumlarda hesaplamada dikkate alınabilir.
İşsiz kişiler geçici iş göremezlik tazminatı alabilir mi?
Somut olayın özelliklerine göre değerlendirme yapılmaktadır. Özellikle ev hanımları bakımından Yargıtay uygulamasında olumlu örnekler bulunmaktadır.
Geçici iş göremezlik tazminatı ne kadar sürede sonuçlanır?
Dosyanın özelliklerine göre değişmekle birlikte sigorta tahkim başvuruları çoğu zaman mahkeme süreçlerine göre daha kısa sürede sonuçlanabilmektedir.
Sigorta şirketinin teklifini kabul ettikten sonra tekrar talepte bulunabilir miyim?
Bu sorunun cevabı yapılan ödemenin niteliğine, imzalanan belgelere ve somut olayın özelliklerine göre değişmektedir. Bu nedenle ödeme öncesinde hukuki değerlendirme yapılması önemlidir.
Geçici iş göremezlik tazminatı için dava açmak zorunlu mudur?
Hayır. Birçok dosyada öncelikle sigorta şirketine başvuru yapılmakta, sonrasında ise Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme yolu tercih edilmektedir.
Sonuç
Trafik kazası nedeniyle çalışılamayan süre boyunca oluşan gelir kaybı, mağdurlar açısından önemli bir zarar kalemidir. Geçici iş göremezlik tazminatı sayesinde bu kaybın giderilmesi mümkün olabilmektedir. Ancak kusur oranı, gelir düzeyi, sağlık raporları ve tedavi süreci gibi birçok unsur tazminat miktarını doğrudan etkilediğinden, her dosyanın kendi özellikleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
