DOLANDIRICILIK SUÇU: GÜNCEL HUKUKİ REHBER

Giriş: Dolandırıcılık Suçunun Hukuki Niteliği ve Temel Kapsamı

Dolandırıcılık suçu, bir kişinin hileli davranışlarla aldatılması ve bu aldatma sonucunda mağdurun veya başka bir kişinin malvarlığında ekonomik zarar meydana gelirken failin ya da üçüncü kişinin haksız bir yarar elde etmesiyle ortaya çıkan bir malvarlığı suçudur. Ancak suçun hukuki yapısı yalnızca paranın el değiştirmesinden ibaret değildir. Dolandırıcılığı diğer birçok malvarlığı suçundan ayıran temel unsur, mağdurun iradesinin hileli davranışlarla etkilenmesi ve malvarlığına ilişkin tasarrufun bu yanıltılmış irade sonucunda yapılmasıdır.

Bu nedenle her borcun ödenmemesi, her sözleşme ihlali, her ticari başarısızlık veya her gerçek dışı beyan otomatik olarak dolandırıcılık suçu oluşturmaz. Ceza sorumluluğundan söz edilebilmesi için somut olayda hileli davranışın ne olduğu, bu davranışın mağduru aldatmaya elverişli bulunup bulunmadığı, mağdurun hangi nedenle malvarlığı üzerinde tasarrufta bulunduğu ve failin veya üçüncü kişinin hangi ekonomik yararı elde ettiği ortaya konulmalıdır.

Dolandırıcılık suçunda hem mağdur hem de şüpheli veya sanık bakımından somut olayın bütününün değerlendirilmesi gerekir. Mağdur yönünden başvurunun geciktirilmemesi, banka ve dijital kayıtların korunması ve zarar ile hile arasındaki bağlantının açıklanması önem taşır. Şüpheli veya sanık bakımından ise isnadın hangi hileli davranışa dayandığı, bu davranışın aldatma kabiliyeti, zarar-yarar ilişkisi ve delillerin hukuka uygunluğu incelenmelidir.

Dolandırıcılık Suçu Nedir?

1. Dolandırıcılık Suçunun Kanuni Tanımı ve Hukuki Konusu

Dolandırıcılık suçunun temel şekli, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 157. maddesinde düzenlenmiştir. Hükmün merkezinde dört unsur bulunur: hileli davranış, aldatma, ekonomik zarar ve haksız yarar. Failin kendisi veya başkası lehine yarar sağlaması, mağdurun veya başka bir kişinin zararına gerçekleşmeli ve bu sonuç hileli davranışlarla bağlantılı olmalıdır.

Suçun hukuki konusu öncelikle malvarlığıdır. Bununla birlikte dolandırıcılık, mağdurun karar verme ve irade özgürlüğünü de korur. Mağdur, kendi özgür ve gerçek değerlendirmesine dayalı bir karar vermek yerine hileli davranışların etkisiyle ödeme yapar, malı teslim eder, bir sözleşme kurar, banka işlemi gerçekleştirir veya ekonomik sonuç doğuran başka bir tasarrufta bulunur.

Dolandırıcılık bu yönüyle cebir veya tehdide dayanan suçlardan ayrılır. Mağdurun malvarlığı üzerindeki tasarrufu görünüşte rızaya dayalıdır; ancak bu rıza, hile nedeniyle sakatlanmıştır. Hırsızlıkta mal çoğu zaman mağdurun rızası dışında alınırken dolandırıcılıkta malın veya ekonomik değerin devri, mağdurun yanıltılmış iradesiyle gerçekleşir. Bu ayrımın somut olayın özelliklerine göre yapılması gerekir.

2. Malvarlığı ile İrade Özgürlüğünün Korunmasındaki Yeri

Dolandırıcılık suçunda zarar yalnızca ekonomik sonuç üzerinden değerlendirilmez; ekonomik tasarrufa yön veren iradenin nasıl oluşturulduğu da önemlidir. Bir kişinin parasını kendi isteğiyle göndermiş olması, işlemin otomatik biçimde hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. Gönderme kararı, sahte bir sıfat, gerçeğe aykırı belge, var olmayan bir kamu görevlisi ilişkisi, sahte ilan veya başka bir aldatıcı düzenek nedeniyle verilmişse suçun unsurları gündeme gelebilir.

Buna karşılık mağdurun ekonomik bir işlem yapması, sonucun beklediği gibi gerçekleşmemesi veya karşı tarafın taahhüdünü yerine getirmemesi her zaman ceza hukuku anlamında irade sakatlanması olarak kabul edilmez. Ceza hukukunun müdahalesi, sözleşme ilişkisindeki her risk veya başarısızlığa değil, cezai anlamda aldatıcı ve haksız yarar sağlamaya yönelik davranışlara yöneliktir.

3. Hile, Aldatma ve İrade Özgürlüğünün İhlali

Dolandırıcılığın ayırt edici unsuru hiledir. Hile, mağdurun gerçek durumu doğru biçimde değerlendirmesini engelleyen ve onu normal koşullarda gerçekleştirmeyeceği bir malvarlığı tasarrufuna yönelten davranışlar bütünüdür. Bu davranış sözlü bir açıklama, yazılı belge, sahte kimlik veya unvan kullanımı, gerçeğin gizlenmesi, güven veren bir görünüm oluşturulması ya da bunların bir arada kullanılması şeklinde ortaya çıkabilir.

Hilenin varlığı değerlendirilirken yalnızca failin söylediği tek bir cümleye bakılmaz. Olayın tamamı, tarafların ilişkisi, mağdurun içinde bulunduğu koşullar, kullanılan belgenin niteliği, işlemin gerçekleştiriliş biçimi ve mağdurun denetim imkânı birlikte değerlendirilir. Hilenin mağdur bakımından gerçekten aldatıcı ve ekonomik tasarrufa etkili olup olmadığı somutlaştırılmalıdır.

TCK m. 157 Kapsamında Basit Dolandırıcılık ve Cezası

1. Temel Dolandırıcılık Suçunun Kanuni Hükmü

TCK m. 157’deki basit dolandırıcılık bakımından, hileli davranışlarla bir kimsenin aldatılması ve bu aldatma sonucunda mağdurun veya başka bir kişinin zararına failin ya da üçüncü kişinin yarar sağlaması aranır. Bu suçun yaptırımı bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasıdır.

Kanuni tanımda “hileli davranış” kavramı kullanılmış, hilenin hangi davranışlardan oluşacağı tek tek sayılmamıştır. Bu nedenle her olayda davranışların niteliği, aldatma kabiliyeti ve ekonomik sonuçla bağlantısı ayrıca belirlenir. Bir kişinin yalnızca gerçeğe aykırı konuşması, her durumda kanuni anlamda hileli davranış olarak kabul edilmez.

2. Basit Dolandırıcılığın Unsurları ve Yaptırım Sınırları

Basit dolandırıcılıkta şu soruların cevaplanması gerekir:

• Fail hangi somut hileli davranışta bulunmuştur?
• Bu davranış mağduru aldatmaya elverişli midir?
• Mağdur hangi hata nedeniyle ödeme veya teslim işlemi yapmıştır?
• Mağdurun veya başka bir kişinin ekonomik zararı nedir?
• Fail veya üçüncü kişi hangi yararı elde etmiştir?
• Hile, mağdurun tasarrufu, zarar ve yarar arasında nedensellik bağı var mıdır?
• Fail bu davranışları bilerek ve isteyerek mi gerçekleştirmiştir?

Bu unsurlardan birinin bulunmaması hâlinde dolandırıcılık suçunun oluştuğu kabul edilemez. Örneğin hile iddiası ispatlanamıyor, zarar ekonomik olarak belirlenemiyor veya mağdurun yaptığı ödeme hileden değil, bağımsız bir ticari riskten kaynaklanıyorsa ceza sorumluluğu bakımından sorun ortaya çıkar.

3. Soruşturma, Kovuşturma ve Uzlaştırma Bakımından Yeri

Basit dolandırıcılık, genel olarak kendiliğinden soruşturulabilen bir suç niteliğindedir; mağdurun şikâyeti uygulamada soruşturmanın başlamasına ve delillerin toplanmasına yardımcı olur. Bununla birlikte basit dolandırıcılık bakımından uzlaştırma kurumu ayrıca önem taşır. CMK m. 253 kapsamında TCK m. 157’de düzenlenen dolandırıcılık uzlaştırma kapsamındadır.

Uzlaştırma, suçun işlendiğinin kesin olarak kabul edildiği veya mağdurun mutlaka zararından vazgeçtiği anlamına gelmez. Uzlaştırma sürecinde taraflara zarar giderimi, edim ve anlaşma imkânı sunulur. Sürecin sonucu, soruşturmanın veya kovuşturmanın hangi aşamada bulunduğuna ve uzlaşmanın usulüne uygun biçimde gerçekleşip gerçekleşmediğine göre değerlendirilir.

Dolandırıcılık Suçunun Unsurları

1. Hileli Davranış ve Aldatma Kabiliyeti

Hile, dolandırıcılık suçunun hareket unsurudur. Ancak hilenin varlığından söz edebilmek için failin davranışının mağdurun kararını etkilemeye elverişli olması gerekir. Hilenin kandırıcı niteliği, soyut ve genel bir ölçüyle değil, somut mağdurun durumu ve olayın gerçekleşme biçimi üzerinden belirlenir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, dolandırıcılıkta hileli davranış, bu davranışların mağduru aldatabilecek nitelikte olması, hile sonucunda haksız yarar sağlanması ve zarar ile eylem arasında uygun nedensellik bağının birlikte bulunması gerektiğini kabul etmektedir. Bu yaklaşım, dolandırıcılık iddiasının yalnızca “mağdur para verdi” veya “fail gerçeğe aykırı konuştu” şeklinde kurulamayacağını gösterir (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2019/97, K. 2022/437, T. 14.06.2022).

Aldatma kabiliyeti değerlendirilirken failin kullandığı yöntemin yoğunluğu, dış dünyaya yansıma biçimi, sahte belge veya görünüm kullanılıp kullanılmadığı, mağdurun araştırma yapma imkânı ve fail ile mağdur arasındaki güven ilişkisi dikkate alınır. Aynı söz veya davranış, bir olayda basit bir gerçek dışı beyan olarak kalabilirken başka bir olayda sahte belgeler, kurumsal görünüm veya güven ilişkisiyle desteklenerek hile niteliği kazanabilir.

2. Mağdurun Hataya Düşürülmesi ve İrade Sakatlanması

Hileli davranışın mağdurda bir hata oluşturması gerekir. Mağdur, gerçek durumu yanlış değerlendirmeli ve bu hata nedeniyle ekonomik bir tasarrufta bulunmalıdır. Hileli davranış mağdurun kararına hiç etki etmemişse, zarar ve yarar başka bir sebepten meydana gelmişse veya mağdur işlemi gerçek durumu bilerek yapmışsa dolandırıcılık unsurları bakımından eksiklik doğabilir.

Mağdurun her durumda tamamen pasif veya hiçbir araştırma yapamayacak durumda olması aranmaz. Esas mesele, kullanılan yöntemin somut olayda mağdurun değerlendirme ve denetim imkânını etkileyip etkilemediğidir. Özellikle sahte kurumsal hesaplar, kamu görevlisi veya banka çalışanı görünümü, gerçekte mevcut olmayan ürün ve hizmetler ile güven ilişkilerinin kötüye kullanılması bu kapsamda incelenebilir.

3. Ekonomik Zarar ve Haksız Yarar İlişkisi

Zararın ekonomik ve objektif biçimde belirlenebilir olması gerekir. Gönderilen para, teslim edilen mal, devredilen hak, yapılan ödeme, kullanılan kredi veya ekonomik değer taşıyan başka bir tasarruf zararın konusu olabilir. Manevi üzüntü, itibar kaybı veya geleceğe ilişkin soyut beklentiler, tek başına dolandırıcılık suçunun ekonomik zarar unsurunu oluşturmaz.

Haksız yarar failin veya üçüncü kişinin malvarlığında meydana gelen artış ya da ekonomik değer taşıyan kazanımdır. Zarar ve yararın miktarının her zaman birebir aynı olması zorunlu değildir; ancak her ikisinin de somut olayda ekonomik olarak ortaya konulması gerekir. Paranın hangi hesaba gönderildiği, kim tarafından çekildiği veya başka hesaplara aktarıldığı, yararın kime sağlandığının belirlenmesinde önem taşıyabilir.

4. Uygun Nedensellik Bağı

Dolandırıcılık suçunda hileli davranış ile mağdurun hatası, hata ile ekonomik tasarruf, tasarruf ile zarar ve zarar ile failin veya üçüncü kişinin yararı arasında bağlantı kurulmalıdır. Bu zincirin herhangi bir halkası kopuksa suçun maddi unsurları bakımından değerlendirme yapılması gerekir.

Örneğin mağdurun yaptığı ödeme hileli bir vaat nedeniyle değil, daha sonra ortaya çıkan piyasa koşulları veya ifa güçlüğü nedeniyle zarara dönüşmüş olabilir. Buna karşılık failin baştan itibaren sahip olmadığı bir malı, hizmeti veya yetkiyi varmış gibi gösterdiği ve mağdurun ödeme kararının bu görünümden kaynaklandığı ispatlanabiliyorsa nedensellik bağı güçlenir.

5. Manevi Unsur: Kast ve Özel Maksat

Dolandırıcılık kasten işlenebilen bir suçtur. Failin, davranışının gerçeğe aykırı ve aldatıcı niteliğini bilmesi; mağdurun veya başka bir kişinin zararına sonuç doğurabileceğini öngörmesi ve kendisi veya üçüncü kişi lehine yarar sağlamayı istemesi gerekir.

Bu nedenle dikkatsizlik, öngörüsüzlük, özensizlik veya sonradan ortaya çıkan ekonomik başarısızlık tek başına dolandırıcılık kastını göstermez. Failin işlem anındaki bilgi durumu, gerçeği bilip bilmediği, edimini gerçekleştirme imkânı, kullandığı belgeler, para hareketleri ve işlem sonrasındaki davranışları kastın belirlenmesinde birlikte değerlendirilir.

Salt Borcun Ödenmemesi ve Sözleşmeye Aykırılık Neden Her Zaman Dolandırıcılık Değildir?

1. Özel Hukuk Uyuşmazlığı ile Ceza Sorumluluğunun Sınırları

Bir kişinin borcunu ödememesi, sözleşmeyi gereği gibi ifa etmemesi veya ticari faaliyette zarar etmesi, başlangıçtaki hile ayrıca ortaya konulmadıkça dolandırıcılık suçunu oluşturmaz. Ceza hukuku, özel hukuk ilişkilerindeki her ifa sorununu suç olarak nitelendirmez.

Belirleyici soru, sözleşme veya ödeme ilişkisi kurulurken failin mağduru aldatmaya yönelik somut bir planının bulunup bulunmadığıdır. Fail, sözleşme kurulurken edimi yerine getirmeyecek olmasına rağmen bunu gizlemiş veya hileli bir görünümle mağdurun malvarlığı tasarrufunu sağlamışsa ceza hukuku bakımından farklı bir değerlendirme yapılabilir. Ancak sonradan ortaya çıkan ekonomik sıkıntı veya iş başarısızlığı, tek başına başlangıç hilesi anlamına gelmez.

2. Önceden Doğmuş Borç ile Başlangıç Hilesi Ayrımı

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, zarar veya borcun hileli davranışlardan sonra ve bu davranışların sonucu doğması gerektiğini kabul etmektedir. Önceden doğmuş bir borcun ödenmemesi amacıyla daha sonra hileli davranışlarda bulunulması, kural olarak dolandırıcılık suçunun oluşması için yeterli değildir; çünkü zarar veya alacak zaten hileden önce doğmuştur. Ancak borcun yenilenmesi amacıyla yeni bir hukuki ilişki kurulurken hile kullanılmış ve diğer unsurlar da gerçekleşmişse dolandırıcılık gündeme gelebilir (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2020/394, K. 2022/122, T. 24.02.2022).

Bu ayrım özellikle çek, senet, cari hesap, mal alımı ve ticari ödeme ilişkilerinde önem taşır. Ödeme aracının ne zaman verildiği, mal veya hizmetin ne zaman teslim edildiği, borcun hangi işlemden doğduğu ve hile iddiasının hangi aşamaya ilişkin olduğu belirlenmeden suç vasfı kesin biçimde belirlenemez.

3. Borcun Yenilenmesi İstisnası ve Ticari İlişkilerde İspat

Borcun yenilenmesi, önceki borcun sona erdirilmesi ve yeni bir borç ilişkisinin kurulması anlamına gelir. Böyle bir işlem sırasında hile kullanılması, mağdurun yeni bir ekonomik tasarrufta bulunmasına neden olmuşsa dolandırıcılık unsurları ayrıca değerlendirilebilir. Ancak yalnızca mevcut borca yeni bir ödeme planı yapılması veya vade verilmesi her durumda borcun yenilendiğini göstermez.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, ticari borca ilişkin dosyalarda cari hesap ilişkisi, çekin mal alımından önce veya sonra verilmesi, ödeme anlaşması, şirket kayıtları, faturalar ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi yapılmadan hüküm kurulmasını eksik araştırma olarak değerlendirmiştir. Bu yaklaşım, ticari uyuşmazlıklarda başlangıç hilesinin varsayımla değil, işlem sırası ve finansal belgelerle ortaya konulması gerektiğini göstermektedir (Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/16878, K. 2025/2881, T. 05.03.2025).

TCK m. 158 Kapsamında Nitelikli Dolandırıcılık Türleri

Nitelikli dolandırıcılıkta, basit dolandırıcılığın hile, aldatma, zarar ve yarar unsurlarına ek olarak kanunda belirtilen özel araç, ilişki, kurum veya amaçlardan birinin bulunması gerekir. TCK m. 158 kapsamında temel yaptırım üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasıdır. Kamu kurumlarının zararı, bilişim sistemleri veya banka-kredi kurumlarının araç olarak kullanılması, kredi açtırma, sigorta bedelini alma ve belirli finans kuruluşu çalışanı görünümü gibi bazı bentlerde hapis cezasının alt sınırı dört yıl olup adlî para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.

1. Dinî İnanç ve Duyguların İstismar Edilmesi

Failin mağdurun dinî inanç veya duygularını istismar ederek güven oluşturması ve bu güven üzerinden haksız yarar sağlaması nitelikli hâl oluşturabilir. Burada dinî söylemin veya sembolün olayda gerçekten aldatma aracı olarak kullanılması gerekir.

Sadece failin dinî bir söylem kullanması yeterli değildir. Bu söylemin mağdurun kararını etkilemesi, ekonomik tasarrufu yönlendirmesi ve hileli düzenekle bağlantılı bulunması aranır.

2. Kişinin İçinde Bulunduğu Tehlikeli Durum veya Zor Şartlardan Yararlanılması

Mağdurun hastalık, afet, acil ihtiyaç, ağır ekonomik sıkıntı veya benzeri zor koşullarından yararlanılması nitelikli dolandırıcılık bakımından değerlendirme konusu olabilir. Fail, mağdurun içinde bulunduğu kırılganlığı kullanarak normal şartlarda kabul edilmeyecek bir ödeme veya tasarrufu sağlayabilir.

Bu bent bakımından mağdurun yalnızca ekonomik olarak zor durumda bulunması yeterli değildir. Failin bu durumu bildiği, bundan yararlandığı ve hileli davranışın söz konusu koşulla bağlantılı olduğu ortaya konulmalıdır.

3. Kişinin Algılama Yeteneğinin Zayıflığından Yararlanılması

Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk veya benzeri nedenlerle algılama ve değerlendirme yeteneği zayıflamış kişinin bu durumundan yararlanılması nitelikli hâl sayılabilir. Mağdurda tamamen ortadan kalkmamış, ancak zayıflamış bir iradenin bulunması önemlidir.

Yargıtay uygulamasında, algılama yeteneğinin tamamen bulunmadığı hâllerde dolandırıcılık bakımından “aldatılabilir bir irade” bulunmayabileceği; olayın başka bir malvarlığı suçu kapsamında değerlendirilmesinin gündeme gelebileceği belirtilmiştir. Bu nedenle mağdurun yaşı, sağlık durumu, olay anındaki bilinç düzeyi ve failin bu durumdan yararlanıp yararlanmadığı somut olarak incelenir (Yargıtay 15. Ceza Dairesi, E. 2014/4529, K. 2014/6287, T. 03.04.2014).

4. Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Araç Olarak Kullanılması

Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin adı, itibarı, kurumsal görünümü veya sunduğu imkânlar dolandırıcılıkta araç hâline getirilebilir. Örneğin fail, kurumsal bir bağlantısı veya yetkisi olmadığı hâlde varmış gibi bir izlenim oluşturarak mağdurun güvenini kazanabilir.

Bu bentte kurumun mutlaka doğrudan zarara uğraması gerekmez. Kurumun adı veya kurumsal itibarı hileli düzenekte kullanılmışsa araç olarak kullanma hâli gündeme gelebilir. Kurumun malvarlığının doğrudan zarar görmesi ise ayrıca kamu kurumlarının zararına işleme hâli bakımından değerlendirilir.

5. Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Zararına İşlenmesi

Dolandırıcılık fiilinin doğrudan kamu kurum ve kuruluşlarının malvarlığına veya ekonomik menfaatlerine zarar verecek şekilde gerçekleştirilmesi farklı bir nitelikli hâl oluşturur. Burada yalnızca kamu kurumunun adının kullanılması yeterli değildir; kamu kurumunun doğrudan zarar gören taraf olması gerekir.

Kamu kurumunun zararına işlenen bu hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıl olup adlî para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Bu özel yaptırımın uygulanabilmesi için kamu zararının ve hileli işlemle bağlantısının somut biçimde ortaya konulması gerekir.

6. Bilişim Sistemleri, Banka veya Kredi Kurumlarının Araç Olarak Kullanılması

Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının dolandırıcılıkta araç olarak kullanılması TCK m. 158 bakımından önemli bir nitelikli hâlidir. İnternet sitesi, sosyal medya hesabı, elektronik iletişim altyapısı, banka transfer sistemi veya kredi kurumunun sunduğu imkânlar hileli düzenekte araç olarak kullanılabilir.

Ancak internetin veya banka hesabının olayda bulunması tek başına yeterli değildir. Bu araçların mağdurun aldatılması veya haksız yararın sağlanması sürecinde nasıl bir işlev gördüğü belirlenmelidir. Bu bent kapsamında hapis cezasının alt sınırı dört yıl olup adlî para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.

7. Basın ve Yayın Araçlarının Sağladığı Kolaylıktan Yararlanılması

Basın ve yayın araçlarının geniş kitlelere ulaşma, güven oluşturma veya ilanı yaygınlaştırma imkânından yararlanılması nitelikli hâl kapsamında incelenebilir. Burada kullanılan yayın aracının, mağdurun aldatılmasını veya failin haksız yarar sağlamasını kolaylaştırması gerekir.

Her gazete ilanı, yayın veya sosyal medya paylaşımı otomatik olarak bu bendi oluşturmaz. Paylaşımın içeriği, ulaştığı kitle, kullanılan görünüm ve mağdurun bu yayın nedeniyle ekonomik işlem yapıp yapmadığı birlikte değerlendirilir.

8. Tacir, Şirket Yöneticisi veya Kooperatif Faaliyeti Kapsamında İşlenmesi

Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında dolandırıcılık işlemesi nitelikli hâl kapsamındadır. Kooperatif yöneticileri bakımından da kooperatif faaliyeti kapsamında gerçekleştirilen dolandırıcılık özel olarak değerlendirilir.

Failin yalnızca tacir, şirket yöneticisi veya şirket adına hareket eden kişi olması yeterli değildir. Hileli davranışın ticari faaliyet sırasında ve bu sıfatın sağladığı güven veya imkânla bağlantılı biçimde gerçekleştirilmesi gerekir. Ticari ilişki görünümü altında gerçekleşen her uyuşmazlıkta nitelikli dolandırıcılık kabulü yapılamaz; başlangıç hilesi ve ticari sıfat arasındaki bağlantı ayrıca ispatlanmalıdır.

9. Serbest Meslek Sahibi Kişilerin Mesleki Güveni Kötüye Kullanması

Serbest meslek sahibi kişinin, mesleği nedeniyle kendisine duyulan güveni kötüye kullanarak dolandırıcılık yapması nitelikli hâl oluşturabilir. Avukat, doktor veya benzeri meslek mensubunun unvanı, mesleki yetkisi ve müşteriyle kurduğu güven ilişkisi hileli davranışın aracı hâline getirilebilir.

Failin serbest meslek sahibi olması tek başına yeterli değildir. Hilenin mesleki konumdan kaynaklanan güvenle bağlantılı olması gerekir. Mesleğin olayla ilgisiz olduğu veya hilenin mesleki güvene dayanmadığı hâllerde bu nitelikli bent uygulanmayabilir.

10. Kredi Açtırma ve Sigorta Bedelini Alma Amaçları

Banka veya kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak amacıyla hile yapılması ve sigorta bedelinin alınması amacıyla dolandırıcılık gerçekleştirilmesi ayrı nitelikli görünüm olarak düzenlenmiştir.

Kredi başvurusunda gerçeğe aykırı bilgi verilmesi veya sigorta talebinde bulunulması tek başına suçun tamamlandığını göstermez. Hangi bilginin gizlendiği veya değiştirildiği, kurumun hangi nedenle karar verdiği, hilenin kredi veya sigorta ödemesine etkisi ve ekonomik yararın gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılmalıdır. Bu bentlerin bazıları bakımından özel alt sınır ve adlî para cezası düzenlemesi uygulanır.

11. Kendisini Kamu Görevlisi veya Finans Kuruluşu Çalışanı Olarak Tanıtma

Failin kendisini kamu görevlisi, banka çalışanı, sigorta şirketi veya kredi kuruluşu çalışanı olarak tanıtması ya da bu kurumlarla ilişkili olduğunu söylemesi, mağdurun güvenini artıran özel bir hile yöntemi olabilir. Burada failin gerçekten ilgili kurumda çalışması gerekmez; önemli olan bu sıfatın aldatma amacıyla kullanılmasıdır.

Kullanılan sıfatın mağdurun ödeme veya işlem kararına etkisi, sahte kimlik veya kurumsal iletişim kullanılıp kullanılmadığı ve yararın nasıl sağlandığı somutlaştırılmalıdır. Her kurum adının konuşmada geçmesi otomatik olarak bu nitelikli hâli oluşturmaz.

12. TCK m. 158/2 Kapsamında Kamu Görevlileriyle İlişki İddiası

TCK m. 158’in ikinci fıkrasında, kamu görevlileriyle ilişkisi veya onlar nezdinde hatırı bulunduğu iddiasıyla belirli bir işin gördürüleceği vaadiyle kişiyi aldatıp menfaat sağlama düzenlenmiştir.

Yargıtay 15. Ceza Dairesi, bu hâlde kamu görevlisinin gerçekten var olup olmamasının veya iddia edilen işi yapmaya yetkili bulunup bulunmamasının tek başına belirleyici olmadığını; önemli olanın kamu görevlisiyle ilişki veya nüfuz iddiasının mağduru aldatma aracı olarak kullanılması olduğunu belirtmiştir. Bununla birlikte nüfuzundan yararlanılacağı söylenen kişinin kamu görevlisi niteliğinde olması gerekir (Yargıtay 15. Ceza Dairesi, E. 2015/3845, K. 2015/22636, T. 30.03.2015).

13. TCK m. 158/3 Kapsamında Üç veya Daha Fazla Kişi ve Örgüt Faaliyeti Artırımları

Dolandırıcılık suçlarının üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır. Suçun suç işlemek amacıyla kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde ise ceza bir kat artırılır.

Bu düzenleme, genel iştirak hükümlerinden farklı olarak kişi sayısı veya örgütsel yapı üzerinden özel bir artırım öngörür. Bu nedenle somut olayda yalnızca kişilerin yardım edip etmediği değil, birlikte icra, görev paylaşımı, ortak suç kararı ve örgütsel yapı bulunup bulunmadığı da değerlendirilir.

İnternet ve Sosyal Medya Üzerinden Dolandırıcılık

1. Bilişim Sisteminin Araç Olarak Kullanılması ile Doğrudan Hedef Alınması Ayrımı

İnternet üzerinden yapılan her dolandırıcılık, teknik anlamda aynı suç görünümüne sahip değildir. Bilişim sistemi, bir insanın aldatılması için araç olarak kullanılmış olabilir. Örneğin sahte bir internet ilanı verilmesi, mağdurla elektronik mesajlaşma kurulması ve bu yöntemle kapora alınması, bilişim sisteminin insanı aldatmaya aracılık ettiği bir olay olarak değerlendirilebilir.

Buna karşılık kişinin aldatılması olmaksızın doğrudan bir bilişim sistemine girilmesi, sistem verilerinin değiştirilmesi veya sistemin teknik güvenlik açıklarından yararlanılarak ekonomik çıkar sağlanması farklı bilişim suçlarını veya bilişim sistemi kullanılarak işlenen hırsızlık ihtimalini gündeme getirebilir. Suç vasfı, kullanılan sistemin adından çok sistemin olayda nasıl kullanıldığına göre belirlenir.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, TCK m. 158/1-f bakımından bilişim sisteminin kendi başına aldatılamayacağını, bu nitelikli hâlin uygulanabilmesi için bilişim sistemi aracılığıyla bir insanın aldatılması gerektiğini belirtmiştir. İnternet sitesinde kiralık villa ilanı verilerek kapora alınması ve sonrasında mağdura ulaşılamaması, bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık kapsamında değerlendirilmiştir (Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/17211, K. 2024/11892, T. 17.10.2024).

2. Sahte Siteler, İlanlar ve Elektronik Ortamdaki Aldatıcı Yöntemler

İnternet ve sosyal medya üzerinden sık karşılaşılan yöntemler arasında sahte ürün ilanları, gerçekte bulunmayan konut veya araç satışları, sahte yatırım ve kredi teklifleri, taklit banka veya kamu kurumu hesapları, sahte yardım kampanyaları, hesap ele geçirme yoluyla para talep edilmesi ve gerçekte sunulmayan hizmetler için ön ödeme alınması bulunur.

Bu yöntemlerde delillendirilmesi gereken yalnızca para transferi değildir. İlanın hangi hesaptan yayımlandığı, kullanılan telefon ve e-posta bilgileri, mağdurla kurulan yazışmalar, ödeme talebinin gerekçesi, hesabın kime ait olduğu, paranın başka hesaplara aktarılıp aktarılmadığı ve ilan sonrasında iletişimin kesilip kesilmediği birlikte incelenir.

3. Bilişim Yoluyla İşlenen Suçlarda Yetki ve Soruşturma Koşulları

Bilişim yoluyla işlenen olaylarda teknik delillerin hızla kaybolabilmesi nedeniyle soruşturmanın erken aşaması önem taşır. Kullanıcı bilgileri, erişim kayıtları, ödeme kayıtları, banka hareketleri, cihaz verileri ve platform yazışmaları zaman içinde silinebilir veya erişilemez hâle gelebilir.

Bununla birlikte bilişim sisteminin kullanılmış olması, tüm koruma tedbirlerinin otomatik uygulanacağı anlamına gelmez. Hangi makamın hangi tedbire karar vereceği, şüphe derecesi, delilin niteliği, tedbirin kanuni şartları ve ölçülülük ilkesi çerçevesinde belirlenir.

IBAN, Banka Hesabı ve Ödeme Aracı Kullandırılması Hususunda 12. Yargı Paketi

1. Hesap Kullandırma Fiillerine İlişkin Hukuki Tartışmalar

Banka hesabını, IBAN bilgisini, ödeme aracını veya kripto varlık hesabına ilişkin zorunlu bilgileri başka bir kişinin kullanımına sunan kişi, olayın niteliğine göre dolandırıcılık suçuna iştirak iddiasıyla karşılaşabilir. Ancak yalnızca hesabın adına kayıtlı olması veya hesabın kullanılmış bulunması, hesap sahibinin otomatik olarak dolandırıcılık suçundan sorumlu olduğunu göstermez.

Sorumluluğun belirlenmesinde hesap sahibinin ne bildiği, hesabı hangi amaçla kullandırdığı, karşılığında menfaat alıp almadığı, hesap hareketlerinin kapsamı, diğer kişilerle iletişimi ve dolandırıcılık planına ne ölçüde katıldığı araştırılır. Hesap sahibinin fiili, suçun icrasına yardım etme veya başka bir iştirak biçimi olarak nitelendirilebileceği gibi, somut delil bulunmadığında ceza sorumluluğu kurulamayabilir.

2. Uygulamada Karşılaşılan Mağduriyetler ve Riskler

Hesap kullandırma olaylarında iki yönlü risk bulunur. Birinci risk, hesabını başkasına kullandıran kişinin hesabından geçen paralar nedeniyle soruşturma konusu olmasıdır. İkinci risk ise mağdurun, ödeme yaptığı hesabın gerçek satıcıya veya hizmet sağlayıcıya ait olduğunu zannetmesidir.

Bu nedenle banka hesabı veya ödeme aracı kullandırılırken işlemin amacı, karşı taraf, ödeme açıklaması ve hesap hareketleri konusunda dikkatli olunması gerekir. “Hesabını yalnızca kısa süreliğine kullandırma” veya “IBAN bilgisini paylaşmanın hiçbir sonucu olmaz” biçimindeki yaklaşımlar hukuken güvenli değildir.

7589 Sayılı Kanun ve 12. Yargı Paketi ile Gelen Güncel Değişiklik

1. 7589 Sayılı Kanun’un Kabul ve Resmî Gazete’de Yayımlanma Süreci

Kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak anılan düzenleme, “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” adıyla 7589 sayılı Kanun olarak kabul edilmiştir. Kanunun kabul tarihi 16.07.2026, Resmî Gazete’de yayımlanma tarihi ise 31.07.2026 olup yayımlandığı Resmî Gazete’nin sayısı 33326’dır.

Adalet Bakanlığının resmî duyurusunda da düzenlemenin 7589 sayılı Kanun olarak yayımlandığı, 13 ayrı kanunda değişiklik yaptığı ve bir geçici maddeyle birlikte toplam 28 maddeden oluştuğu açıklanmıştır.

2. TCK m. 158’e Eklenen 4. Fıkra ve Ceza İndirimi Düzenlemesi

7589 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle TCK m. 158’e yeni bir dördüncü fıkra eklenmiştir. Buna göre TCK m. 157 veya m. 158’deki dolandırıcılık suçuna iştirakin yalnızca kendisine veya başkasına ait banka ya da kredi kartı gibi ödeme araçlarını veya banka, aracı kurum, ödeme hizmet sağlayıcısı ya da kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi veya araçları başkasına verme fiiliyle sınırlı olması hâlinde, verilecek ceza yarı oranında indirilir.

Düzenlemenin uygulanabilmesi için üç nokta özellikle önemlidir:

Ortada TCK m. 157 veya m. 158 kapsamında bir dolandırıcılık suçu bulunmalıdır.

Kişinin iştiraki, hesap, ödeme aracı veya bunların kullanımını sağlayan zorunlu bilgi veya araçların verilmesiyle sınırlı olmalıdır.

Kişinin fiili, bu sınırı aşarak dolandırıcılık planının kurulması, hilenin gerçekleştirilmesi, mağdurun ikna edilmesi veya paranın aktarılması gibi başka davranışları da içeriyorsa özel indirimin uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca değerlendirilmelidir.

3. “IBAN Suçu” ve Otomatik İndirim Yanılgılarının Düzeltilmesi

7589 sayılı Kanun yeni ve bağımsız bir “IBAN suçu” oluşturmamıştır. Düzenleme, dolandırıcılık suçuna iştirak eden belirli kişilerin cezasında, fiilin kanunda belirtilen biçimde sınırlı kalması şartıyla özel bir indirim öngörmektedir.

Bu nedenle:

IBAN veren herkes otomatik olarak yarı oranında ceza indirimi almaz.

Hesap kullandıran herkes otomatik olarak dolandırıcılık suçundan mahkûm edilmez.

Dolandırıcılık suçunun genel cezası yarıya indirilmemiştir.

7589 sayılı Kanun otomatik af veya otomatik beraat düzenlemesi değildir.

Hesap sahibinin bilgi ve kastı, iştirak biçimi, hesabın kullanım amacı, para hareketleri ve diğer kişilerle ilişkisi her dosyada ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

4. CMK m. 80, 231, 247 ve 308 Değişikliklerinin Kapsamı ve Sınırları

7589 sayılı Kanun’un 14 ila 17. maddeleriyle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun sırasıyla 80, 231, 247 ve 308. maddelerinde değişiklikler yapılmıştır. Bu değişiklikler kişisel inceleme sonuçlarının kaydedilmesi ve kullanılması, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kaçak sanık hakkında kovuşturma ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz yetkisi gibi farklı usul konularına ilişkindir.

Bu düzenlemeler dolandırıcılık dosyalarının tamamında otomatik sonuç doğurmaz. Hangi hükmün uygulanacağı; dosyanın soruşturma veya kovuşturma aşamasında bulunmasına, kararın niteliğine, suçun ceza sınırlarına, sanığın durumuna ve ilgili usul şartlarına bağlıdır.

5. Kanunun Yürürlük Tarihleri ve İstisnai Hükümler

7589 sayılı Kanun’un yürürlük düzenlemesine göre 13. maddeyle TCK m. 158’e eklenen fıkra ile 14 ila 17. maddelerdeki CMK değişiklikleri, Kanun’un Resmî Gazete’de yayımlandığı 31.07.2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Kanunun 11, 12 ve 22. maddeleri bakımından ise yayım tarihinden üç ay sonra yürürlük öngörülmüştür. 31.07.2026 tarihinden hesaplandığında bu özel yürürlük tarihi 31.10.2026’dır. Bu özel yürürlük düzenleği, dolandırıcılık bakımından TCK m. 158’e eklenen dördüncü fıkranın yürürlüğe giriş tarihiyle karıştırılmamalıdır.

Teşebbüs, İştirak, Zincirleme Suç ve Etkin Pişmanlık

1. Dolandırıcılık Suçunda Teşebbüs ve Gönüllü Vazgeçme

Dolandırıcılık suçunun icrasına başlanmasına rağmen failin iradesi dışındaki bir nedenle haksız yarar elde edilememesi hâlinde teşebbüs hükümleri gündeme gelebilir. Örneğin sahte ilan verilmiş, mağdurun ödeme yapması için gerekli hileli işlemler gerçekleştirilmiş, ancak banka işlemi tamamlanmamış veya mağdur son aşamada ödeme yapmamış olabilir.

Teşebbüs değerlendirmesinde failin hangi icra hareketlerini yaptığı, suçun tamamlanması için hangi unsurun eksik kaldığı ve sonucun failin iradesi dışında mı gerçekleşmediği incelenir. Suç tamamlandıktan sonra zararın giderilmesi teşebbüs değil, koşulları varsa etkin pişmanlık kapsamında değerlendirilir. Teşebbüs ve gönüllü vazgeçme bakımından genel hükümler uygulanır.

2. İştirak İlişkileri ve Suç Ortaklığının Görünümleri

Dolandırıcılık birden fazla kişinin birlikte hareket etmesiyle işlenebilir. Bir kişi hileli ilanı hazırlarken, başka biri banka hesabını kullandırabilir, bir diğeri mağdurla iletişim kurabilir ve başka bir kişi parayı çekebilir. Ancak her kişinin ceza sorumluluğu, fiile katkısı ve kastı üzerinden ayrı belirlenmelidir.

Hesap sahibinin yalnızca hesabının kullanılmış olması, onun otomatik olarak müşterek fail olduğunu göstermez. Aynı şekilde failin suçun tüm aşamalarını bizzat gerçekleştirmemiş olması da sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Faillik, azmettirme ve yardım etme ayrımı somut katkıya göre yapılır. Üç veya daha fazla kişinin birlikte hareket etmesi hâlinde TCK m. 158/3’teki özel artırım ayrıca değerlendirilir.

3. Zincirleme Suç Hükümlerinin Uygulanma Koşulları

Aynı suç işleme kararının icrası kapsamında farklı zamanlarda birden fazla dolandırıcılık fiilinin gerçekleştirilmesi hâlinde zincirleme suç hükümleri gündeme gelebilir. Bunun için fiillerin birbirinden tamamen bağımsız olaylar mı yoksa ortak bir suç planının farklı icra hareketleri mi olduğu belirlenmelidir.

Mağdurların aynı veya farklı kişiler olması, eylemlerin benzer yöntemle gerçekleştirilmesi, zaman aralığı, ortak iletişim araçları, para akışları ve failin planı değerlendirmede önem taşıyabilir. Zincirleme suç konusunda her olay için otomatik bir sonuç kurulamaz; genel hükümler ve somut olayın özellikleri birlikte incelenir.

4. TCK m. 168 Kapsamında Etkin Pişmanlık Şartları ve İndirim Oranları

Dolandırıcılık suçunda etkin pişmanlık, suç tamamlandıktan sonra mağdurun zararının giderilmesine bağlanan özel bir ceza indirimi kurumudur. TCK m. 168 kapsamında, zarar kovuşturma başlamadan önce tamamen giderilirse verilecek cezada üçte ikisine kadar indirim yapılabilir. Kovuşturma başladıktan sonra fakat hüküm verilmeden önce tam giderim gerçekleşirse indirim yarısına kadar olabilir.

Bu oranlar otomatik ve sabit indirim oranları değildir. Kanundaki “kadar” ifadesi, mahkemeye somut olayın özelliklerine göre değerlendirme alanı bırakır. Zararın ne zaman giderildiği, giderimin gerçekten tam olup olmadığı, pişmanlığın niteliği ve olayın diğer özellikleri dikkate alınır.

Etkin pişmanlık, sanığın suçu kabul etmesini zorunlu kılan basit bir ödeme mekanizması olarak görülmemelidir. Zarar gideriminin hangi yöntemle yapıldığı, ödemenin kime yapıldığı, toplam zararın ne olduğu ve mağdurun zararının tamamen karşılanıp karşılanmadığı belirlenmelidir.

5. Kısmi Giderim ve Mağdur Rızası

Zararın yalnızca bir bölümünün giderilmesi hâlinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için mağdurun rızası aranır. Kısmi ödeme, tek başına kanuni indirimi otomatik olarak doğurmaz. Mağdurun kısmi gidermeye rıza gösterip göstermediği ve giderilmeyen zarar miktarı dosyada açıkça belirlenmelidir.

Etkin pişmanlık beraat veya otomatik düşme sonucu doğurmaz. Suçun unsurları mevcutsa, zarar giderimi kural olarak cezanın belirlenmesi bakımından indirim sonucu doğurur. Ancak zararın giderilmesi, uzlaştırma, özel hüküm veya başka bir usul kurumu ile karıştırılmamalıdır.

Şikâyet, Uzlaştırma ve Soruşturma Süreci

1. Basit Dolandırıcılıkta Uzlaştırma ve Şikâyet Rejimi

TCK m. 157’deki basit dolandırıcılık, CMK m. 253 kapsamında uzlaştırma uygulanabilen suçlar arasındadır. Bu düzenleme, suçun ayrıca şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma prosedürünün gündeme gelmesine imkân verir.

Basit dolandırıcılık genel olarak şikâyete bağlı suçlar arasında düzenlenmemiştir. Bununla birlikte mağdurun başvurusu, delillerin kaybolmaması ve soruşturmanın etkin yürütülmesi bakımından önemlidir. Mağdur, olayın nasıl gerçekleştiğini, hangi hileli davranışa maruz kaldığını, ne kadar ödeme yaptığını ve hangi delillerin bulunduğunu açıklamalıdır.

2. Nitelikli Dolandırıcılıkta Uzlaştırma Yasağı

CMK m. 253’te dolandırıcılık bakımından açıkça TCK m. 157’deki temel suç sayılmıştır. TCK m. 158’deki nitelikli dolandırıcılık, aynı kapsamda uzlaştırma suçu olarak düzenlenmemiştir. Bu nedenle eylemin nitelikli dolandırıcılık olduğu kabul edildiğinde basit dolandırıcılığa ilişkin uzlaştırma imkânı kendiliğinden uygulanmaz.

Suç vasfının soruşturma veya kovuşturma sırasında değişmesi, uzlaştırma bakımından sonucu etkileyebilir. Bu nedenle iddianamede ve yargılama sürecinde isnadın hangi maddeye dayandığı, eylemin nitelikli hâl unsurlarını taşıyıp taşımadığı ve uzlaştırma kapsamının bulunup bulunmadığı dikkatle değerlendirilmelidir.

3. TCK m. 159 ve 160 Kapsamındaki Özel Şikâyet Hükümleri

TCK m. 159, bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla dolandırıcılık işlenmesi hâlini özel olarak düzenler ve soruşturma ile kovuşturmanın şikâyet üzerine yürütülmesini öngörür. Bu özel hâlde yaptırım, genel dolandırıcılık suçundan farklıdır.

TCK m. 160 ise kaybedilmiş veya hata sonucu ele geçirilmiş eşya üzerinde, iade etmeksizin veya yetkili mercileri haberdar etmeksizin malik gibi tasarrufta bulunma hâlini düzenleyen ayrı bir suç tipidir ve şikâyete bağlıdır. Bu fiil, TCK m. 157’deki klasik dolandırıcılıkla karıştırılmamalıdır.

4. Cumhuriyet Savcılığının Soruşturma Yetkisi ve Kararları

Soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcılığı, ihbar veya şikâyet üzerine olayın suç oluşturup oluşturmadığını ve kamu davası açılması için yeterli şüphe bulunup bulunmadığını araştırır. Banka kayıtları, dijital veriler, tanık anlatımları, kamera görüntüleri, belge incelemeleri ve taraf beyanları bu aşamada toplanabilir.

Yeterli şüphe oluşturacak delil bulunmadığında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilebilir. Bu karar, mahkemenin beraat kararıyla aynı nitelikte değildir; soruşturma aşamasında kamu davası açılması için gerekli şüphe seviyesine ulaşılamadığı anlamına gelir. Yeterli şüphe bulunduğunda ise iddianame düzenlenir ve iddianamenin kabulüyle kovuşturma aşaması başlar.

Dolandırıcılık bakımından görevli mahkeme, özel bir görev kuralından çok isnat edilen suçun ceza sınırları ve genel görev hükümleri dikkate alınarak belirlenir. Bu nedenle her dosyada otomatik olarak Asliye Ceza veya Ağır Ceza Mahkemesinin görevli olduğu söylenemez; suçun basit veya nitelikli hâli ve uygulanması istenen yaptırım incelenmelidir.

Dolandırıcılık Suçunda Deliller

1. Mağdur ve Tanık Beyanlarının Değerlendirilmesi

Mağdur beyanı, olayın başlangıcını, failin kendisini nasıl tanıttığını, hangi vaat veya açıklamaların yapıldığını ve ödeme kararının neden verildiğini ortaya koyabilir. Ancak beyanın banka kayıtları, yazışmalar, belgeler, kamera görüntüleri ve tanık anlatımlarıyla karşılaştırılması gerekir.

Tanığın olayı doğrudan görüp görmediği, hangi konuşmayı bizzat duyduğu, anlatımının mağdurdan aktarma niteliğinde olup olmadığı ve beyanında çelişki bulunup bulunmadığı önem taşır. Tek başına mağdur veya tanık beyanının otomatik olarak yeterli veya yetersiz olduğu söylenemez; delillerin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

2. Banka Kayıtları, Dekontlar ve Finansal Hareketler

Banka dekontları, paranın ne zaman, hangi hesaba ve hangi açıklamayla gönderildiğini gösterir. Hesap hareketleri, paranın fail veya üçüncü kişi tarafından çekilip çekilmediğini, başka hesaplara aktarılıp aktarılmadığını ve işlemde bir para akışı zinciri bulunup bulunmadığını ortaya koyabilir.

Banka kaydı tek başına hileyi ispatlamaz. Para transferinin hangi vaat, sahte görünüm veya açıklama nedeniyle yapıldığı ayrıca belirlenmelidir. Aynı şekilde hesabın adına kayıtlı olması, hesap sahibinin suç planını bildiğini tek başına göstermez.

3. Dijital İzler, Mesajlar, E-postalar ve Elektronik Veriler

Mesajlaşma uygulamaları, e-postalar, sosyal medya yazışmaları, ilan kayıtları, kullanıcı adları, telefon görüşme kayıtları, platform erişim bilgileri ve elektronik belgeler hilenin nasıl kurulduğunu gösterebilir.

Dijital veriler değerlendirilirken içeriğin bütünlüğü, kaynağı, gönderilme zamanı ve hesabın gerçekten kim tarafından kullanıldığı araştırılmalıdır. Tek başına ekran görüntüsü, verinin bütünlüğü ve kaynağı konusunda her zaman yeterli olmayabilir. Mesajların banka hareketleri, telefon kayıtları ve diğer delillerle örtüşüp örtüşmediği önemlidir.

4. Sahte Belgeler ve Bilirkişi İncelemesi

Sahte sözleşme, sahte fatura, sahte kimlik, sahte kurumsal yazışma, sahte dekont veya değiştirilmiş belge iddiasında belgenin gerçekliği ve aldatma kabiliyeti incelenmelidir. Belgenin gerçekten sahte olup olmadığı kadar, mağdurun kararını etkileyebilecek nitelikte bulunup bulunmadığı da önem taşır.

Yazı ve imza incelemesi, dijital materyalin teknik analizi, muhasebe ve cari hesap incelemesi veya finansal hareketlerin çözümü bakımından bilirkişi incelemesi gerekebilir. Bilirkişi raporu, hukuki nitelendirmeyi mahkemenin yerine yapmaz; teknik verileri ortaya koyar.

5. Delillerin Hukuka Uygunluğu ve Nedensellik Zinciri

Delillerin hukuka uygun yöntemlerle elde edilmesi gerekir. Hukuka aykırı elde edilen verilerin kullanılması, delilin değerlendirilme biçimi ve hükme etkisi bakımından ayrı hukuki sorunlar doğurabilir.

İspatın merkezinde şu zincir bulunmalıdır: hileli davranış → mağdurun hatası → ekonomik tasarruf → zarar → fail veya üçüncü kişi lehine yarar. Deliller bu zincirin yalnızca bir parçasını gösteriyorsa, diğer halkaların da somutlaştırılması gerekir.

Koruma Tedbirleri ve Mağdur Zararının Önlenmesi

1. CMK m. 128 Kapsamında Malvarlığına El Koyma

Suçtan elde edildiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunması ve kanuni koşulların gerçekleşmesi hâlinde taşınmazlar, banka hesapları, hak ve alacaklar, araçlar ve diğer malvarlığı değerleri bakımından elkoyma tedbirleri gündeme gelebilir. Bu tedbir otomatik bir sonuç değildir; hâkim kararı, somut şüphe ve ölçülülük koşulları değerlendirilir.

Tedbirin amacı, suçtan elde edildiği değerlendirilen ekonomik değerin kaçırılmasını veya elden çıkarılmasını önlemektir. Tedbirin kapsamı, şüpheliyle bağlantısı ve suçtan elde edilen yararla ilişkisi somutlaştırılmalıdır.

2. CMK m. 128/A Kapsamında Hesapların Askıya Alınması

Belirli nitelikli dolandırıcılık ve bilişim bağlantılı hâllerde banka, ödeme hizmet sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdindeki hesabın belirli süreyle askıya alınması ve suçtan elde edildiği değerlendirilen menfaate el konulması mümkündür. Bu tedbirin kapsamı, kanunda belirtilen suç ve bağlantı şartlarıyla sınırlıdır.

Mağdur bakımından bu düzenleme, ödeme işleminden hemen sonra banka veya ödeme kuruluşuyla iletişim kurulmasının önemini artırır. Ancak mağdurun bildirim yapması tek başına hesabın kesin olarak bloke edileceği anlamına gelmez; tedbirin uygulanması yetkili makamların değerlendirmesine ve kanuni koşulların oluşmasına bağlıdır.

3. Şirket Yönetimine Kayyım Atanması ve İletişimin Denetlenmesi

Dolandırıcılık suçunun bir şirket faaliyeti çerçevesinde işlendiğine ilişkin kuvvetli şüphe bulunması ve başka yollarla delil elde edilememesi hâlinde, kanuni şartları oluştuğu ölçüde şirket yönetimi için kayyım atanması değerlendirilebilir. İletişimin tespiti, dinlenmesi, kayda alınması ve teknik araçlarla izleme tedbirleri de yalnızca ilgili yasal şartların bulunması hâlinde uygulanabilir.

CMK m. 133, m. 135 ve m. 140 kapsamındaki tedbirler olağan delil toplama yöntemleri değildir. Şüphe derecesi, suçun niteliği, hâkim kararı veya kanunda öngörülen usul, başka yolla delil elde edilip edilemeyeceği ve ölçülülük dikkate alınmalıdır.

4. Mağdurun Hızlı Bildirim ve Delil Koruma Adımları

• Dolandırıcılık mağduru olduğunu düşünen kişinin, olayın hemen ardından şu adımları değerlendirmesi yararlı olabilir:
• Banka veya ödeme kuruluşuyla gecikmeden iletişime geçerek işlemi bildirmek ve mevcut geri çağırma veya bloke prosedürlerini sormak,
• Dekont, hesap numarası, IBAN, işlem tarihi ve açıklamasını saklamak,
• Mesajları, e-postaları, ilanları, kullanıcı adlarını ve profil bağlantılarını silmeden korumak,
• Olayın kronolojisini tarih ve saat sırasıyla yazmak,
• Telefon numaralarını, e-posta adreslerini ve kullanılan internet sitesi bilgilerini muhafaza etmek,
• Varsa kamera kayıtlarının korunması için ilgili işletme veya kurumla iletişime geçmek,
• Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk birimlerine başvurmak,
• Zararı, hileli davranışı ve faille bağlantılı delilleri başvuruda açıkça belirtmek.

Mağdurun kendi başına karşı tarafın hesabına müdahale etmeye, tehdit veya baskı uygulamaya ya da hukuka aykırı yollarla veri elde etmeye çalışmaması gerekir. Delillerin hukuka uygun biçimde korunması soruşturmanın güvenilirliği bakımından önemlidir.

Zamanaşımı, Müsadere ve Karar Türleri

1. TCK M. 157 ve 158 İçin Dava Zamanaşımı Süreleri

Temel dolandırıcılık bakımından dava zamanaşımı sekiz yıl, nitelikli dolandırıcılık bakımından ise onbeş yıl olarak belirtilmektedir. Bu süreler TCK m. 66’daki cezanın üst sınırına dayalı genel hesaplamaya ilişkindir.

Somut dosyada olay tarihi, suçun hangi madde kapsamında değerlendirildiği, zamanaşımını kesen veya durduran işlemler, birden fazla suç bulunup bulunmadığı ve kanun yolu aşamaları ayrıca incelenmelidir. Bu nedenle yalnızca olay tarihinden itibaren takvim hesabı yapılarak kesin sonuca ulaşılması mümkün değildir.

2. Müsadere ve Suçtan Elde Edilen Menfaatlerin Tasfiyesi

Dolandırıcılık suçunda suçun işlenmesinde kullanılan veya suçtan meydana gelen eşya bakımından eşya müsaderesi; suçun işlenmesiyle elde edilen ekonomik değerler bakımından ise kazanç müsaderesi gündeme gelebilir. Bu hükümler TCK m. 54 ve m. 55’teki genel müsadere rejimine dayanır.

Suçtan elde edilen ekonomik menfaatin mağdura iade edilememesi, müsadere değerlendirmesinde önem taşıyabilir. Ancak müsadere, mağdur zararının giderilmesiyle aynı kurum değildir. Zararın giderilmesi etkin pişmanlık, uzlaştırma veya özel hukuk talepleri bakımından farklı sonuçlar doğurabilir.

Dolandırıcılık suçundan tüzel kişi lehine haksız menfaat sağlanması hâlinde, tüzel kişi hakkında tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirleri de değerlendirilebilir. Bu sonuç tüzel kişinin gerçek kişi gibi ceza sorumluluğu taşıdığı anlamına gelmez.

3. CMK m. 223 Kapsamında Verilebilecek Hüküm Türleri

Kovuşturma sonunda mahkeme; beraat, mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veya davanın düşmesi gibi farklı kararlar verebilir. Hangi kararın verileceği, suçun unsurlarının oluşup oluşmadığına, sanığın fiili işleyip işlemediğine, ceza sorumluluğuna ve dava şartlarına göre belirlenir.

Beraat, suçun sanık tarafından işlendiğinin veya suçun unsurlarının ispatlanamadığı hâllerde gündeme gelir. Düşme, ceza verilmesine yer olmadığı ve ret kararları ise farklı hukuki sebeplere dayanır. Bu karar türleri birbirinin yerine kullanılamaz.

4. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması ve Basit Yargılama Usulü

CMK m. 231 kapsamında, kanuni şartları taşıyan ve iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezası sonucunu doğuran bazı dosyalarda hükmün açıklanmasının geri bırakılması gündeme gelebilir. 7589 sayılı Kanun, HAGB rejiminde değişiklikler yapmıştır; ancak bu değişiklikler dolandırıcılık dosyalarının tamamında otomatik sonuç doğurmaz.

Basit yargılama usulü, kanuni şartları taşıyan bazı suçlarda duruşma yapılmaksızın hüküm kurulmasına imkân veren usuldür. Dolandırıcılık dosyasında uygulanıp uygulanmayacağı, suçun yaptırım sınırlarına, görevli mahkemeye ve somut dosyanın usul koşullarına göre belirlenir.

Güncel Yargıtay Yaklaşımı ve Emsal Kararlar

1. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun Unsurlar ve Hile Kararı

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, dolandırıcılık suçunda hileli davranış, aldatma kabiliyeti, hile sonucunda haksız yarar, ekonomik zarar ve uygun nedensellik bağının birlikte aranması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu yaklaşım, dolandırıcılık iddiasının tek bir ödeme veya tek bir gerçek dışı söz üzerinden değil, bütün olay örgüsü içinde değerlendirilmesini gerektirir (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2019/97, K. 2022/437, T. 14.06.2022).

Karar, dolandırıcılığı diğer malvarlığı suçlarından ayıran unsurun mağdurun iradesinin hileyle etkilenmesi olduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle soruşturma ve kovuşturmada “mağdur neden ödeme yaptı?” sorusu, “ne kadar ödeme yapıldı?” sorusu kadar önemlidir.

2. Hilenin Yoğunluğu ve Olaysal Değerlendirme Örnekleri

Yargıtay 15. Ceza Dairesi, hilenin belli bir yoğunlukta ve mağdurun inceleme imkânını etkileyebilecek nitelikte olması gerektiğini; hilenin kandırıcı niteliğinin olayın özelliği, mağdurun durumu, fail ile mağdur arasındaki ilişki ve kullanılan belge veya yöntemin niteliği dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 15. Ceza Dairesi, E. 2014/4529, K. 2014/6287, T. 03.04.2014).

Bu yaklaşım, “her yalan dolandırıcılıktır” veya “mağdur kendi araştırmasını yapmalıydı, bu nedenle hiçbir hile yoktur” biçimindeki iki uç değerlendirmeyi de reddeder. Somut olayın koşulları, mağdurun konumu ve kullanılan yöntem birlikte değerlendirilmelidir.

3. Kamu Görevlisi İlişkisi ve Bilişim Yoluyla Dolandırıcılık İçtihatları

TCK m. 158/2 bakımından Yargıtay, kamu görevlileriyle ilişki veya kamu görevlileri nezdinde nüfuz bulunduğu iddiasının mağduru aldatma aracı olarak kullanılmasını esas almaktadır. İddia edilen kamu görevlisinin gerçek olması veya işi yapmaya yetkili bulunması, tek başına nitelikli hâlin uygulanmasını engellemez; ancak kamu görevlisi niteliği ve hileli bağlantı somut olarak ortaya konulmalıdır (Yargıtay 15. Ceza Dairesi, E. 2015/3845, K. 2015/22636, T. 30.03.2015).

Bilişim yoluyla dolandırıcılık bakımından Yargıtay 11. Ceza Dairesi, bilişim sisteminin araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık için sistem aracılığıyla bir insanın aldatılması gerektiğini belirtmiştir. Bilişim sistemine doğrudan müdahale edilerek insan iradesi devreye girmeden çıkar sağlanması hâlinde farklı suç tipleri gündeme gelebilir (Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/17211, K. 2024/11892, T. 17.10.2024).

4. Önceden Doğmuş Borç ve Başlangıç Hilesi Ayrımına İlişkin Kararlar

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, önceden doğmuş borcun ödenmemesi amacıyla gerçekleştirilen davranışların, borç veya zarar hile sonucu doğmadığı için kural olarak dolandırıcılık oluşturmayacağını; ancak borcun yenilenmesi sırasında hile kullanılması hâlinde diğer unsurların da bulunması şartıyla suçun oluşabileceğini belirtmiştir (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2020/394, K. 2022/122, T. 24.02.2022).

Yargıtay 11. Ceza Dairesi ise ticari borç ve çek ilişkilerinde cari hesap kayıtlarının, faturaların, çekin veriliş zamanının ve ödeme düzeninin araştırılması gerektiğini; bu hususlar incelenmeden hüküm kurulmasının eksik araştırma oluşturabileceğini ifade etmiştir (Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/16878, K. 2025/2881, T. 05.03.2025).

Dolandırıcılık Suçunda Pratik Öneriler

1. Dolandırıcılık Suçunda Mağdur Ne Yapmalı?

Dolandırıcılık mağduru olduğunu düşünen kişi, öncelikle olayın kronolojisini oluşturmalıdır. İlk temasın ne zaman kurulduğu, failin kendisini nasıl tanıttığı, hangi vaatlerde bulunduğu, ödeme talebinin nasıl yapıldığı, ödeme tarihleri ve olaydan sonra yaşananlar tarih sırasıyla kaydedilmelidir.

Banka dekontları, hesap hareketleri, mesajlaşmalar, e-postalar, sosyal medya profilleri, ilan ekran görüntüleri, telefon numaraları, ses kayıtları, sözleşmeler, faturalar ve teslim belgeleri korunmalıdır. Dijital içerikler değiştirilmeden veya silinmeden saklanmalı; mümkünse içeriklerin bağlantısı, tarih ve saat bilgileri de muhafaza edilmelidir.

Ödeme gerçekleştikten sonra banka veya ödeme kuruluşuna hızlı biçimde bildirim yapılması, işlemin geri çağrılması veya hesabın tedbiren incelenmesi bakımından önem taşıyabilir. Ancak bankaya bildirim yapılması, paranın mutlaka geri alınacağı anlamına gelmez. Ceza soruşturması bakımından Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk birimlerine başvurulmalı; başvuruda yalnızca zarar miktarı değil, hileli davranış ve delil zinciri de açıklanmalıdır.

2. Şüpheli veya Sanık Hangi Haklara Sahiptir?

Şüpheli veya sanık, kendisine yöneltilen isnadın hangi somut davranışlara dayandığını bilme ve savunmasını buna göre hazırlama hakkına sahiptir. Hileli davranışın ne olduğu, mağdurun nasıl aldatıldığı, zarar ve yararın nasıl oluştuğu açıklanmalıdır.

Şüpheli veya sanık, susma hakkından yararlanabilir ve müdafi yardımından faydalanabilir. Lehine olan delillerin toplanmasını, banka ve dijital kayıtların incelenmesini, tanıkların dinlenmesini ve teknik inceleme yapılmasını talep edebilir. Savunma yalnızca “borcumu ödeyemedim” açıklamasına indirgenmemeli; borcun ne zaman doğduğu, işlem kurulurken hangi bilgiye sahip olunduğu, ifa girişimleri, kısmi ödemeler ve taraflar arasındaki gerçek ilişkinin bütününü ortaya koymalıdır.

Hesap kullandırma iddiasında bulunan dosyalarda hesabın neden kullandırıldığı, hesap sahibinin diğer kişilerle iletişimi, menfaat sağlayıp sağlamadığı ve dolandırıcılık planını bilip bilmediği önem taşır. Suçun unsurları somutlaştırılmadan yalnızca hesap hareketine veya hesabın adına dayanılarak ceza sorumluluğu kurulması tartışmalı hâle gelebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Dolandırıcılık suçu nedir?

Dolandırıcılık suçu, hileli davranışlarla bir kişinin aldatılması ve bu aldatma sonucunda mağdurun veya başka bir kişinin zararına failin ya da üçüncü kişinin haksız yarar sağlamasıdır. Hile, aldatma, ekonomik zarar, yarar ve nedensellik bağı birlikte değerlendirilir.

Borç ödenmemesi dolandırıcılık mıdır?

Tek başına değildir. Borcun veya sözleşme ilişkisinin başlangıcında mağduru aldatmaya yönelik somut hile bulunmadıkça, borcun sonradan ödenmemesi çoğu zaman özel hukuk uyuşmazlığı niteliğinde kalır. Ancak borcun doğduğu veya yenilendiği aşamada hile kullanılmışsa ceza sorumluluğu ayrıca değerlendirilebilir.

İnternet dolandırıcılığı hangi suçtur?

İnternet, bir insanı aldatmak için araç olarak kullanılmışsa bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık gündeme gelebilir. Ancak sistemin doğrudan hedef alındığı, insanın aldatılmadığı olaylarda farklı bilişim suçları veya bilişim sistemi kullanılarak hırsızlık söz konusu olabilir.

IBAN kullandırmanın sonucu nedir?

IBAN veya banka hesabı kullandırılması, olayın niteliğine göre dolandırıcılık suçuna iştirak iddiasına yol açabilir. Ancak hesap sahibinin otomatik olarak suçlu olduğu veya her durumda ceza aldığı söylenemez. Bilgi, kast, katkı ve hesap kullandırma fiilinin kapsamı araştırılır.

12. Yargı Paketi IBAN verenlere af getirdi mi?

Hayır. 7589 sayılı Kanun, belirli koşullarda dolandırıcılık suçuna iştirak eden kişinin cezasında yarı oranında indirim öngörmüştür. Bu düzenleme otomatik af, beraat veya tüm hesap sahiplerine uygulanan genel bir indirim değildir.

Etkin pişmanlık nedir?

Etkin pişmanlık, dolandırıcılık suçunda mağdurun zararının belirli aşamalarda tamamen veya bazı koşullarda kısmen giderilmesi hâlinde cezada indirim yapılmasına imkân veren kurumdur. Kovuşturma öncesinde zarar giderilirse indirim üçte ikisine kadar, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce giderilirse yarısına kadar olabilir.

Uzlaştırma uygulanır mı?

TCK m. 157’deki basit dolandırıcılık CMK m. 253 kapsamında uzlaştırmaya tâbidir. TCK m. 158’deki nitelikli dolandırıcılık ise aynı kapsamda uzlaştırma suçu olarak düzenlenmemiştir.

Dolandırıcılık şikâyeti nereye yapılır?

Mağdur, Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk birimlerine başvurabilir. Başvuruda olayın kronolojisi, kullanılan hile, zarar miktarı, ödeme bilgileri, hesap numaraları, iletişim kayıtları ve diğer deliller mümkün olduğunca açık biçimde sunulmalıdır.

Dolandırıcılık suçunda mağdurun parasının geri alınması kesin midir?

Hayır. Para hareketlerinin tespit edilmesi, hesaplara tedbir uygulanması veya zarar giderimi farklı hukuki süreçlere bağlıdır. Mağdurun hızlı bildirimde bulunması ve delilleri koruması önem taşır; ancak sonuç dosyanın delil durumuna ve malvarlığının bulunabilirliğine göre değişir.

Dolandırıcılık suçunda dava zamanaşımı ne kadardır?

Temel dolandırıcılık bakımından sekiz yıl, nitelikli dolandırıcılık bakımından onbeş yıl temel dava zamanaşımı süresi olarak belirtilmektedir. Kesilme, durma, suç tarihi ve somut dosyanın niteliği ayrıca incelenmelidir.

Avukatın Rolü

Dolandırıcılık dosyalarında avukatın rolü yalnızca dilekçe hazırlamak veya duruşmaya katılmakla sınırlı değildir. İlk aşamada olayın doğru suç vasfına oturtulması gerekir. Eylem basit dolandırıcılık mı, nitelikli dolandırıcılık mı, bilişim sistemi kullanılarak işlenen başka bir suç mu, yoksa esasen özel hukuk uyuşmazlığı mı; bu ayrım dosyanın bütün stratejisini etkiler.

Mağdur bakımından avukat; hileli davranışın somutlaştırılması, zarar ve yararın hesaplanması, banka ve dijital delillerin korunması, hesaplara ilişkin koruma tedbirlerinin talep edilmesi, uzlaştırma kapsamının değerlendirilmesi ve etkin pişmanlık kapsamında yapılan ödemelerin hukuki sonuçlarının incelenmesi konularında rol oynar.

Şüpheli veya sanık bakımından ise isnadın somutlaştırılması, hile ile zarar arasındaki nedensellik bağının sorgulanması, başlangıç hilesi ile sonradan doğan borç arasındaki ayrımın ortaya konulması, hesap kullandırma fiilinin kapsamının belirlenmesi ve lehine delillerin toplanması önemlidir. Ticari dosyalarda cari hesap, fatura, çek, senet, teslim ve ödeme kayıtlarının zaman sıralaması ayrıntılı biçimde incelenmelidir.

Avukat ayrıca 7589 sayılı Kanun’la getirilen TCK m. 158/4 düzenlemesinin somut olaya uygulanıp uygulanamayacağını, iştirak fiilinin yalnızca hesap veya ödeme aracı kullandırmayla sınırlı kalıp kalmadığını ve geçici düzenlemelerin dosyanın aşaması bakımından sonuç doğurup doğurmadığını değerlendirebilir. Bu değerlendirme otomatik indirim veya otomatik sorumluluk varsayımına değil, dosyadaki somut delillere dayanmalıdır.

Güncellik: Bu makale, 13.10.2026 itibarıyla doğrulanmış mevzuat ve içtihat bilgileri esas alınarak hazırlanmıştır. 7589 sayılı Kanun’un 31.07.2026 tarihinde yayımlanmasıyla yürürlüğe giren hükümleri ile yayım tarihinden üç ay sonra yürürlüğe girecek hükümleri birbirinden ayrılmalıdır. Dolandırıcılık suçuna ilişkin değerlendirmede, olay tarihi, suçun basit veya nitelikli niteliği, dosyanın soruşturma ya da kovuşturma aşaması ve uygulanacak güncel mevzuat birlikte dikkate alınmalıdır.

Kaynakça

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, özellikle m. 54, 55, 66, 67, 157, 158, 159, 160 ve 168.
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, özellikle m. 128, 128/A, 133, 135, 140, 223, 231, 247, 253 ve 308.
• 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun; 31.07.2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan metin ve TCK m. 158/4 düzenlemesi.
• Adalet Bakanlığı’nın 7589 sayılı Kanun’a ilişkin resmî açıklaması.
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2019/97, K. 2022/437, T. 14.06.2022.
• Yargıtay 15. Ceza Dairesi, E. 2014/4529, K. 2014/6287, T. 03.04.2014.
• Yargıtay 15. Ceza Dairesi, E. 2015/3845, K. 2015/22636, T. 30.03.2015.
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2020/394, K. 2022/122, T. 24.02.2022.
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/16878, K. 2025/2881, T. 05.03.2025.
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/17211, K. 2024/11892, T. 17.10.2024.

Yasal Uyarı

Bu makalede yer alan bilgiler, dolandırıcılık suçunun unsurları, basit ve nitelikli dolandırıcılık ayrımı, internet ve bilişim yoluyla dolandırıcılık, IBAN veya banka hesabı kullandırılması, soruşturma süreci, deliller, etkin pişmanlık ve ilgili güncel düzenlemeler hakkında genel bilgilendirme amacı taşır. Yazı, somut olaya özgü hukuki danışmanlık veya avukatlık hizmeti yerine geçmez.

Dolandırıcılık iddiasında hukuki sonuç; olayın gerçekleşme biçimine, hileli davranışın niteliğine, mağdurun hangi nedenle ekonomik tasarrufta bulunduğuna, zarar ve yarar arasındaki nedensellik bağına, hesap ve para hareketlerine, dijital delillere, tarafların kastına ve uygulanacak mevzuata göre değişebilir. 7589 sayılı Kanun ve TCK m. 158/4 bakımından suç tarihi, fiilin kapsamı ve iştirak biçimi ayrıca değerlendirilmelidir. Hesap sahibi veya IBAN paylaşan kişinin sorumluluğu da yalnızca hesap hareketine bakılarak otomatik biçimde belirlenemez.

Mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebileceğinden, makaledeki bilgiler yayımlandığı tarih itibarıyla güncel kaynaklar esas alınarak hazırlanmıştır; ancak her somut olay bakımından kesin sonuç veya hak kaybı yaşanmayacağı yönünde garanti verilemez. Mağdur, şüpheli veya sanık bakımından işlem yapılmadan önce dosyanın bütün delilleriyle birlikte ceza hukuku alanında uzman bir avukat tarafından değerlendirilmesi önerilir.