Trafik kazaları sonrasında araç sahiplerinin en çok merak ettiği konulardan biri “Araç pert olduysa sigorta şirketi ne kadar ödeme yapar?” sorusudur. Özellikle son yıllarda ikinci el araç piyasasındaki fiyat değişimleri nedeniyle sigorta şirketleri ile araç sahipleri arasında rayiç bedel, sovtaj bedeli ve eksik tazminat konularında ciddi uyuşmazlıklar yaşanmaktadır.
Birçok araç sahibi, sigorta şirketinin teklif ettiği bedelin doğru olup olmadığını bilmeden ödeme almakta ve daha sonra aslında gerçek zararının tamamının karşılanmadığını fark etmektedir. Oysa hukuken, tam hasara uğrayan (pert olan) araçlarda uygulanacak hesaplama yöntemi belirli esaslara tabidir.
Bu yazımızda araç pert olduğunda sigorta şirketinin hangi kriterlere göre ödeme yaptığını, rayiç bedelin nasıl belirlendiğini, sovtaj bedelinin ne anlama geldiğini ve eksik ödeme yapılması halinde hangi hukuki yolların izlenebileceğini ayrıntılı olarak açıklıyoruz.
Pert Araç Nedir?
Bir trafik kazası sonrasında aracın onarım masrafının ekonomik açıdan makul olmaması veya onarım yapılsa dahi güvenli kullanımının mümkün olmaması halinde araç tam hasarlı (pert) kabul edilebilir.
Her ağır hasarlı araç pert değildir. Aynı şekilde her pert araç da tamamen kullanılamaz hale gelmiş olmak zorunda değildir.
Genel olarak;
- Aracın onarım maliyeti rayiç değerine çok yaklaşmışsa,
- Onarım ekonomik açıdan mantıklı değilse,
- Aracın güvenli şekilde eski haline döndürülmesi mümkün görünmüyorsa,
sigorta eksperleri tarafından aracın tam hasarlı olduğu yönünde değerlendirme yapılabilmektedir.
Bu durumda artık onarım masrafı değil, aracın gerçek piyasa değeri esas alınır.
Araç Pert Olduğunda Sigorta Şirketi Hangi Bedeli Öder?
Pert araç dosyalarında temel amaç, araç sahibinin kazadan önceki malvarlığı durumuna mümkün olduğunca geri döndürülmesidir.
Bu nedenle sigorta şirketi öncelikle aracın kaza tarihindeki gerçek piyasa (rayiç) değerini belirler.
Ancak ödeme yapılırken sadece rayiç bedel dikkate alınmaz.
Çünkü pert olan aracın hurda olarak da belirli bir ekonomik değeri bulunmaktadır.
Bu nedenle uygulamada genel hesaplama şu şekildedir:
Rayiç Bedel – Sovtaj Bedeli = Ödenecek Tazminat
Örneğin;
- Araç rayiç değeri: 1.200.000 TL
- Sovtaj (hurda) değeri: 250.000 TL
Bu durumda ödenecek tazminat yaklaşık olarak 950.000 TL olacaktır.
Ancak burada dikkat edilmesi gereken en önemli husus, hem rayiç bedelin hem de sovtaj bedelinin doğru belirlenmesidir.
Sovtaj Bedeli Nedir?
Pert araç dosyalarında en fazla karıştırılan kavramlardan biri sovtaj bedelidir.
Sovtaj; pert olan aracın hurda veya hasarlı haliyle satılması halinde elde edilebilecek ekonomik değeri ifade eder.
Başka bir ifadeyle;
Araç tamamen değersiz hale gelmez. Kazalı haliyle de satılabilir. İşte bu satıştan elde edilmesi beklenen bedel sovtaj bedelidir.
Sigorta şirketi çoğu zaman bu bedeli tazminattan düşmektedir.
Ancak uygulamada bazı dosyalarda sovtaj bedelinin gerçeğinden yüksek hesaplanması nedeniyle araç sahiplerinin önemli miktarda zarara uğradığı görülmektedir.
Bu nedenle sovtaj bedelinin nasıl belirlendiği büyük önem taşımaktadır.
Rayiç Bedel Nasıl Belirlenir?
Rayiç bedel, aracın kaza tarihindeki serbest piyasa satış değeridir.
Belirleme yapılırken;
- model yılı,
- kilometresi,
- donanım paketi,
- boya ve değişen durumu,
- önceki hasar kayıtları,
- emsal satış ilanları,
- ikinci el piyasa verileri,
birlikte değerlendirilmelidir.
Sadece internet ilanlarına bakılarak rayiç bedel belirlenmesi çoğu zaman sağlıklı sonuç vermez.
Çünkü ilan fiyatı ile gerçek satış fiyatı aynı olmayabilir.
Bu nedenle gerçek piyasa koşullarını yansıtan objektif emsal araçların dikkate alınması gerekir.
Sigorta Şirketleri En Çok Hangi Hataları Yapmaktadır?
Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlardan bazıları şunlardır:
- Aracın gerçek piyasa değerinin düşük belirlenmesi,
- Yanlış emsal araçların esas alınması,
- Sovtaj bedelinin gerçeğinden yüksek hesaplanması,
- Eksper raporundaki teknik hatalar,
- Araç sahibinin itirazlarının dikkate alınmaması.
Bu hatalar nedeniyle araç sahipleri bazen yüz binlerce liralık hak kaybına uğrayabilmektedir.
Pert Araçta Onarım Masrafı mı Esas Alınır, Rayiç Bedel mi?
Bu konu uygulamada oldukça önemlidir.
Şayet araç gerçekten tam hasarlı kabul edilmişse artık esas alınması gereken zarar kalemi onarım masrafı değildir.
Çünkü pert kabul edilen bir aracın tamir edilerek kullanılacağı varsayımı ortadan kalkmaktadır.
Bu durumda hukuken değerlendirilmesi gereken zarar;
- aracın gerçek piyasa değeri,
- sovtaj değeri,
- kalan bakiye zarar
üzerinden yapılmalıdır.
Özellikle aracın tamir ettirilmeden satıldığı dosyalarda, onarım gideri üzerinden hesaplama yapılması her somut olayın özelliklerine göre hukuki tartışmalara neden olabilmektedir. Bu nedenle zarar hesabının dosyanın niteliğine uygun yöntemle yapılması büyük önem taşır.
Sigorta Şirketi Eksik Ödeme Yaparsa Ne Yapılmalıdır?
Sigorta şirketinin teklif ettiği bedelin kesin ve değiştirilemez olduğu düşüncesi doğru değildir.
Araç sahibi;
- eksper raporuna itiraz edebilir,
- yeni bilirkişi incelemesi talep edebilir,
- Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilir,
- gerekli şartların oluşması halinde dava açabilir.
Özellikle rayiç bedelin yanlış belirlenmesi veya sovtaj bedelinin gerçeği yansıtmaması halinde ek tazminat alınması mümkün olabilmektedir.
Bu konuda ayrıntılı bilgi için “Sigorta Tahkim Komisyonu Başvurusu Nasıl Yapılır?” başlıklı yazımızı da inceleyebilirsiniz.
Ayrıca araçta pert kararı bulunmaması halinde dahi “Sigorta Şirketi Eksik Tazminat Öderse Ne Yapılır?” başlıklı rehberimiz size yol gösterebilir.
Avukat Desteği Almak Neden Önemlidir?
Pert araç dosyaları yalnızca eksper raporundan ibaret değildir.
Çoğu uyuşmazlık;
- rayiç bedelin belirlenmesi,
- sovtaj hesabı,
- bilirkişi raporları,
- hukuki zarar hesabı
üzerinde yoğunlaşmaktadır.
Yanlış yapılan bir hesaplama araç sahibinin ciddi hak kaybına uğramasına neden olabilir.
Bu nedenle özellikle yüksek bedelli pert araç dosyalarında hukuki sürecin uzman bir avukat tarafından değerlendirilmesi, hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşımaktadır.
Sonuç
Araç pert olduğunda sigorta şirketi her zaman aracın gerçek piyasa değerini eksiksiz şekilde ödemeyebilir. Özellikle rayiç bedelin düşük belirlenmesi veya sovtaj bedelinin gerçeğinden fazla hesaplanması nedeniyle eksik tazminat ödemeleriyle karşılaşılabilmektedir.
Bu nedenle teklif edilen bedelin hukuki ve teknik açıdan değerlendirilmesi büyük önem taşır. Gerektiğinde eksper raporuna itiraz edilmesi, Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulması veya dava açılması suretiyle gerçek zararın tazmini mümkün olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Pert araç ile ağır hasarlı araç aynı şey midir?
Hayır. Her ağır hasarlı araç pert değildir. Pert kararı, aracın ekonomik veya teknik açıdan tam hasarlı kabul edilmesini ifade eder.
Sovtaj bedeli nedir?
Sovtaj bedeli, pert olan aracın hurda veya hasarlı haliyle satılması halinde elde edilebilecek ekonomik değerdir.
Sigorta şirketi rayiç bedeli nasıl belirler?
Araç modeli, kilometresi, donanımı, hasar geçmişi ve emsal piyasa verileri dikkate alınarak belirlenir.
Sigorta şirketinin teklif ettiği bedeli kabul etmek zorunda mıyım?
Hayır. Teklif edilen bedelin gerçeği yansıtmadığı düşünülüyorsa hukuki itiraz yollarına başvurulabilir.
Eksper raporuna itiraz edilebilir mi?
Evet. Eksper raporunun eksik veya hatalı olduğu düşünülüyorsa Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme sürecinde yeniden değerlendirilmesi talep edilebilir.
Pert araç satılabilir mi?
Evet. Pert araçlar, gerekli yasal prosedürlere uyulmak kaydıyla hasarlı haliyle satılabilir. Bu satıştan elde edilecek değer sovtaj bedeli olarak adlandırılır.
